โครงการพัฒนาและขยายการดำเนินงานควบคุมวัณโรคในเรือนจำ
ด้วยวัณโรคเป็นปัญหาสำคัญของเรือนจำทั่วโลกและประเทศไทย ทั้งนี้เนื่องจากในเรือนจำมีลักษณะ
เฉพาะทางประชากร ปัจจัยเสี่ยงต่างๆ และสภาพความแออัด จึงทำวัณโรคง่ายต่อการแพร่เชื้อให้ผู้ต้องขังอื่นๆ
และแนวโน้มของปัญหาวัณโรคในเรือนจำจะทวีความรุนแรง โดยเฉพาะในสถานการณ์การแพร่ระบาด
ของโรคเอดส์สถิติผู้ต้องขังของกรมราชทัณฑ์เดือนพฤศจิกายน 2545 มีผู้ต้องขังจำนวน 245,743 คน ซึ่งตามมาตรฐานเรือนจำและทัณฑสถานสามารถรองรับผู้ต้องขังได้ประมาณ 80,000 คน
ทำให้เกิดปัญหาความแออัด ส่งผลกระทบต่อการแพร่ระบาดวัณโรค ซึ่งจากการศึกษา
พบว่าอัตราป่วยวัณโรครายใหม่ ระยะแพร่เชื้อของผู้ต้องขังในเขตกรุงเทพมหานครคิดเป็น 1,226 คน / ประชากรผู้ต้องขัง 100,000 คน ซึ่งเป็นอัตราที่สูงกว่ากลุ่มประชากรทั่วไปถึง 20 เท่า กรมราชทัณฑ์ร่วมกับกรมควบคุมโรค ดำเนินการควบคุมวัณโรคในเรือนจำ
ตามแนวทางการควบคุมวัณโรคแห่งชาติ โดยการรักษาด้วยระบบยาระยะสั้นภายใต้การสังเกตโดยตรง
(Directly Observed Treatment Short Course: DOTS) ภายหลังการดำเนินงาน ผลการรักษาหายขาดอยู่ในระดับสูง แต่ยังพบปัญหาการค้นหาผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ระยะแพร่เชื้อ ยังดำเนินการได้เพียงการตั้งรับ ทำให้การค้นหาผู้ป่วยบางครั้งล่าช้าเกินไป โอกาสการแพร่กระจายเชื้อวัณโรคในกลุ่มผู้ต้องขังมีมากขึ้น การตายระหว่างการรักษาเป็นไปได้สูง
ในปีงบประมาณ 2544พบอัตราป่วยตายด้วย วัณโรคในเรือนจำและทัณฑสถานขนาดใหญ่
คิดเป็นร้อยละ 17.5ทัณฑสถานบำบัดพิเศษกลางมีจำนวนผู้ต้องขังกว่า 5,000 คน
ค้นพบวัณโรครายป่วยปีละ 150 ถึง200 คน ซึ่งเป็นการค้นพบในเชิงตั้งรับผู้ป่วยเป็นส่วนใหญ่
ดังนั้นเพื่อให้การค้นหารายป่วยวัณโรคเป็นไปอย่างครอบคลุมและทั่วถึง
เพื่อเป็นการป้องกันการแพร่กระจายเชื้อในทัณฑสถาน จึงสมควรนำโครงการการ
พัฒนาและการดำเนินงานควบคุมในเชิงรุกมาใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อผู้ป่วย

เพื่อให้การดำเนินงานการควบคุมวัณโรคในเรือนจำมีประสิทธิภาพมากขึ้น
จำเป็นต้องได้รับความร่วมมือจากบุคลากรทุกฝ่ายของเรือนจำ
ให้เจ้าหน้าที่และผู้ต้องขังมีความรู้ความเข้าใจธรรมชาติของโรค
มีความตระหนักและเห็นความสำคัญในการควบคุมและป้องกันโรค
กรมราชทัณฑ์เห็นควรให้มีการพัฒนาการเผยแพร่ความร ู้แ
ละประสานความร่วมมือในรูปแบบต่างๆ แก่เจ้าหน้าที่และผู้ต้องขัง
เพิ่มศักยภาพในการค้นหาผู้ป่วยรายใหม่ระยะแพร่เชื้อ พัฒนาระบบการป้องกัน
การแพร่กระจายเชื้อและพัฒนาระบบฐานข้อมูลให้เป็นแนวทางเดียวกันและเป็นปัจจุบัน